Home Repertoire The Crucifixion
PDF  | Afdrukken |

 

Op zaterdag 5 april 2014 heeft New Voices in de St. Wilibrorduskerk te Deurne een concert gegeven, waarin The Crucifixion van John Stainer wordt uitgevoerd. Twee jaar geleden mocht New Voices dit prachtige werk uitvoeren in de Michaëlskerk te Oudewater.

Het orgel werd bespeeld door Bert Kruis. De solopartijen werden uitgevoerd door Gerard Leurs (bas-bariton) en Jaco van Houselt (tenor). De algehele leiding was in handen van dirigent Andre van Vliet. Zie ook de flyer met concertinformatie.

 


Achtergrondinformatiejohn-stainer

The Crucifixion, gecomponeerd in 1887 door Sir John Stainer is een meditatie over het lijden van onze Heiland. Het werk is geschreven voor tenor en bas soli; koor (sopraan, alt, tenor, bas) en orgel, waarbij het de bedoeling was en is dat de Hymns (gezangen) in wisselzang door koor en gemeente gezongen worden.

The Crucifixion is opgedragen aan Stainers leerling en vriend W. Hodge en het koor van de kerk van Marylebone in Londen. 
Stainer koos voor dit werk de tekst van J.Sparrow-Simpson. En bij het op muziek zetten van deze tekst zocht Stainer naar

een verhoging van de emotionele uitwerking van de vocale lijnen, door het orgel een orkestrale rol te laten vervullen.

Het verhaal

Het verhaal begint op het moment, waarop Jezus met zijn discipelen in Gethsemane komt. In het openingsrecitatief voor tenor gaat na een twaalftal maten van sfeerschildering de orgelbegeleiding over in een stijl van een Bach-continuo. Dit leidt tot de passage voor bas en koor, "Could ye not watch with me one brief hour?", waarin de bas-aria een bepaald Mendelsohn-achtig karakter vertoont. Dan volgt de gevangenneming, het proces en de veroordeling van Christus, verteld in een dramatische passage van verteller (tenor), Christus (bas) en Pilatus. De kruisweg naar de Calvarieberg (Golgotha) is gesymboliseerd door een mars gespeeld door het orgel. Dit wordt door het koor voortgezet met de woorden "Fling wide the gates". Dit is een gedeelte van dramatische woordschildering met opera-achtige elementen. De tekst contrasteert Christus' komende overwinning over de dood met de vernedering van het kruis. In een middenpassage zingt de tenor over de liefde van de Heer voor de mensen. Het koor beeindigt dit deel in een sfeer van stille overgave.

Het verhaal vervolgt met het nagelen van Jezus aan het kruis tezamen met de twee misdadigers. Daarna bezingen koor en gemeente het grote geschenk van God, door zijn eniggeboren zoon te laten sterven voor de mensheid, in de Hymn "Cross of Jesus". Deze stemming wordt weerspiegeld in het bas-arioso dat volgt: "He made himself of no reputation".

Dan volgt de aangrijpende aria voor tenor "King ever Glorious", die een tegenstelling opwerpt tussen de goddelijke vernedering en de glorie, de overwinning op de dood. Dan zingt de bas over de belofte van het eeuwige leven voor allen die geloven. Dit thema wordt overgenomen in het door het koor gezongen koorgedeelte "God so loved the world".
Daarop volgt de Hymn "Holy Jesus, by thy passion". In een duet voor tenor en bassoli wordt het wonder van Christus' liefde voor de mensen en de droefheid en rouw om de wreedheden en pijn, die Hij moest dragen, bezongen. Dit duet is een van de weinige duetten ooit voor mannenstemmen geschreven in religieuze werken.  Zelfs Handel heeft dit nooit gedaan. Dit duet wordt gevolgd door de Hymn "Jesus is dying", dat het voorgaande thema voortzet.
Het werk vervolgt dan met de episode van Christus tezamen met de twee misdadigers, waarop een hymn van aanbidding volgt. Daarna spreekt Jezus tot zijn moeder en Johannes, zeggende, goed voor elkaar te zorgen. Na een korte passage voor orgel, waarin de duisternis geschilderd wordt, volgt de bas met de woorden "There was darkness over all the land". Hier vinden we een opvallend voorbeeld van rolverwisseling, zoals dat bijvoorbeeld in de Passionen van Bach niet voorkomt. In dit geval wisselt de rol van verteller. De laagste stem wordt gebruikt om de duisternis te vertolken, terwijl in de voorafgaande passages de tenor de vertellersrol had. De rolkeuze staat dus ten dienste van de tekst. Dit gedeelte wordt afgesloten met de bekende kruiswoorden "My God, my God, why hast Thou forsaken me?". Stainer heeft de kruiswoorden van Christus toebedeeld aan een mannekoor van tenoren en bassen. Dit heeft tot gevolg, dat de gevoelens van de tekst op zeer krachtige wijze tot uiting worden gebracht. Jeremia's woorden uit de Klaagliederen, "Is it nothing to you?", die dan volgen, worden eerst gezongen door de bas en weerklinken in het slotkoor.

Het slotkoor geeft op uitnemende wijze de intentie weer, van waaruit John Stainer dit werk heeft gecomponeerd en bedoeld. Het is een oproep aan de wereld, niet aan het kruis voorbij te gaan. "Doet het u niets, dat Jezus zo voor ons heeft geleden ? Mensen ga er niet aan voorbij; Kom tot Hem, want Hij deed het allemaal voor u". Dit gedeelte moet worden gezien als het grote hoogtepunt in "The Crucifixion" en als de grote Boodschap die het hierin meegeeft aan de mensen.

Na dit slotkoor wordt de dood van Christus verteld in een sober recitatief voor tenor en het werk eindigt met een triomfantelijke Hymn van Hoop, "All for Jesus".